در لحظات آخر سال چه کنیم؟!
آیا سزاوار نیست انسان هنگامی که لحظات آخر سالش فرا میرسد این گونه بیندیشد؟
یک سال بر ما گذشت! به عبارت دیگر، بخشی از هستی ما رفت و هیچ گاه به ما برنخواهد گشت مگر در روز قیامت که این قطعه از هستی ما آنگاه به ما باز میگردد که نموداری از کردار گذشتهمان در این سال را به ما نشان میدهد.
همان طور که علی ـ علیهالسلام ـ فرمود خوب است انسان بنشیند و در این باب فکر کند.
در سالی که گذشت و به پایان رسید چه کردم؟
آیا به یاد خدا بودم؟
آیا او را ستایش کردم؟
آیا گرفتاری برادر مؤمنم را رفع کردم؟ آیا حاجتی از او برآورده کردم؟ آیا در غیابش مراقب بودم تا حیثیّتش را حفظ کنم؟
آیا در این سال به وظایف برادری و اسلامی خود نسبت به دوستانی که از دست دادم عمل کردم؟
آیا حال بستگان آنها را جویا شدم، ولو اینکه به حسب ظاهر از آنها دلجویی کنم؟
در سالی که گذشت چه کردیم؟! اکنون چه کنیم؟!
علی ـ علیهالسلام ـ پس از آنکه چند چیز برای روش تفکّر و محاسبه نسبت به گذشته آموخت فرمود: «مَا الَّذِي صَنَعْتِ فِيهِ»،
به خود بگو: ای فلانی! در این روزی که گذشت و به عبارت دیگر قسمتی از وجود و هستیات در این عالم که از دست رفت چه کردی؟
«فَيَذْكُرُ مَا كَانَ مِنْهُ»، پس گذشته را یادآور شود،
«فَإِنْ ذَكَرَ أَنَّهُ جَرَى مِنْهُ خَيْرٌ»، اگر به گذشته مراجعه کرد و دید آنچه که بر او گذشته خیر بوده است،
«حَمِدَ اللَّهَ وَ كَبَّرَهُ عَلَى تَوْفِيقِهِ»، حمد خدا را به جا آورد
و بگوید: «الحمد لله» و نسبت به این موفقیتی که خدا به او عنایت فرموده بگوید: «الله اکبر»
و بداند این توفیق هم از خدا بوده است،
«وَ إِنْ ذَكَرَ مَعْصِيَةً أَوْ تَقْصِيراً»، و اگر دید گناهی انجام داده و خطایی از او سر زده، «اسْتَغْفَرَ اللَّهَ»، از خدایش پوزش بخواهد و استغفار کند،
«وَ عَزَمَ عَلَى تَرْكِ مُعَاوَدَتِهِ»، و تصمیم بگیرد که دیگر به آن گناه بازنگردد و آن را تکرار نکند.
اگر انسان بخواهد به معنای واقعی خودش را بسازد، یکی از راههای بزرگ برای سازندگی انسان توجّه به اعمال گذشته خود است، به ویژه از فرصتهایی که برای انسان پیدا میشود برای تنبّه و تذکّر خود و اینکه از خواب غفلت بیدار شود و نسبت به آینده تنظیم شود استفاده کند که یکی از این فرصتها پایان سالی است گذشت. امسال تمام شد و گذشت؛ امّا ما چه کردیم؟
هستی و سرمایهای که از ما کاسته شد، در چه راهی و چگونه مصرف کردیم؟ انسان نسبت به کارهای یک سالهاش بیلان آخر سال عرضه کند. همان گونه که علی ـ علیهالسلام ـ میفرماید این موجب میشود تا انسان نسبت به آیندهاش مراقب باشد. امیدوارم خداوند به ما توفیق عنایت کند تا از گذشتههای خود نسبت به آیندهمان عبرت بگیریم!
مهران حاجیلو